Leerwerkbedrijven
Context
Zijn kinderen nu zo veel zwakker dan vroeger, dat jeugdvoorzieningen uit hun voegen barsten? Een jaar geleden kwamen de harde feiten naar boven. onderzoeksintituut TNO publiceerde toen een rapport over jongeren met een gezondheidsbeperking.Een greep hieruit: één op de 22 kinderen is voor de rest van zijn leven min of meer afgeschreven omdat het een Wajong-uitkering ontvangt, speciaal voor jonggehandicapten.
Deelname aan het speciaal onderwijs is sinds 2000 met 36 procent toegenomen. Het aantal kinderen dat een beroep doet op geestelijke gezondheidszorg is in vijf jaar met 64 procent gestegen. Kroonlid Hans Kamp van de Sociaal-Economische Raad (SER) zei onlangs in het tv-programma Nova dat het aantal jonggehandicapten binnen vijftien jaar tot een half miljoen dreigt te stijgen. Een Kamerdebat van begin maart 2008 ging over de exceptionele populariteit van het persoonsgebonden budget, waarmee mensen zelf hulp kunnen inkopen. Deze mensen zijn steeds vaker onder de achttien jaar. Voor alle voorzieningen geldt dat vooral kinderen met psychiatrische aandoeningen het groeiende beroep erop verklaren. Autisme- en ADHD-verwante stoornissen springen het meest in het oog.
Zijn de Nederlandse kinderen massaal brekebenen geworden? De TNO-onderzoekers hebben daarvoor geen bewijs. Er moet naar andere verklaringen worden gezocht. ,,Allereerst is de diagnostiek van stoornissen bij kinderen verbeterd’’,zegt Cees Wevers van TNO. Daarnaast is de samenleving ‘ingewikkelder’ geworden zeggen de deskundigen.,, Het is een misverstand dat een stoornis een vast gegeven is’’,aldus Wevers. ,,Iets is pas een stoornis als je er last van hebt. ’’ Mensen met afwijkend gedrag die vroeger wel mee konden komen , in het onderwijs en op de arbeidsmarkt, vinden nu geen plaats meer. Vroeger waren er meer beroepen waarvoor je niet per se heel goed hoefde te kunnen leren; ook het onderwijs is veranderd.
,,Het nieuwe leren is voor kinderen die veel structuur nodig hebben niet geschikt’’, zegt het TNO. Er wordt steeds minder klassikaal lesgegeven. Kinderen die in dat systeem niet kunnen meekomen, belanden al gauw in het speciaal onderwijs of hebben op school extra hulp nodig. Daarvoor kunnen ze een ‘rugzakje’ of persoonsgebonden budget, aanvragen. De jongeren die hulp nodig hebben, willen meestal het liefst ‘gewoon meedoen’met anderen. Maar de voorzieningen helpen daar nauwelijks bij.
,,Je denkt dat de regelingen samenhangen, dat de overheid ze heeft ingesteld om kinderen mee te laten doen, maar dat blijkt niet zo te werken’’,zegt een andere auteur van het rapport, Branco Hagen. Instanties en ministeries werken langs elkaar heen. Het speciaal onderwijs is ook niet verplicht kinderen voor te bereiden op werk ,, Laten we nou niet gaan praten wat ze niet kunnen, maar kijken wat ze wel kunnen’’, zei Donner onlangs. De TNO-onderzoekers zoeken de oplossing ook in het bieden van werk aan jongeren met een beperking.